Prema Izvještaju o brzoj procjeni štete i potreba (Rapid Damage and Needs Assessment), koji su ove godine objavili Svjetska banka, Ujedinjene nacije i Evropska unija, za obnovu Gaze nakon rata izazvanog napadom Hamasa na Izrael 7. oktobra 2023. godine potrebna je 71 milijarda dolara.
Izvještaj, koji su u četvrtak objavili Oxfam, Palestinski institut za istraživanje ekonomske politike i Palestinski trgovinski centar, navodi da je taj iznos sedam puta veći od ukupnih troškova obnove nakon ratova 2008., 2014. i 2021. godine.
U izvještaju se ističe da obnova nakon prethodnih sukoba nikada nije završena zbog izraelske blokade isporuke građevinskog materijala i opreme.
“Gazi nikada nije bilo dopušteno da završi obnovu. Deset godina nakon izraelske ofanzive na Gazu 2014. godine, porodice su i dalje čekale domove koji nikada nisu izgrađeni, a potom su se bombe ponovo vratile. To nije sudbina. To je rezultat izraelske ilegalne okupacije i blokade, kao i nekažnjivosti koja proizvodi isti ishod iz rata u rat. Svaka vlada koja finansira uklanjanje ruševina, ali ne i odgovornost za njihovo nastajanje, saučesnik je u tome”, rekao je izvršni direktor Oxfam Internationala Amitabh Beharanova.
Od početka rata 2023. godine predstavljeno je više od 30 projekata obnove, među kojima su prijedlozi Odbora za mir pod vodstvom SAD-a, UN-a, kompanije Al Habtoor iz Ujedinjenih Arapskih Emirata i korporacije Rand. Međutim, devet mjeseci nakon stupanja na snagu primirja, postignutog uz posredovanje SAD-a, obnova još nije počela.
Plan koji nadzire Odbor za mir predviđa razoružavanje Hamasa, formiranje palestinskog tehnokratskog tijela koje bi upravljalo svakodnevnim poslovima u Gazi, kao i obnovu i rehabilitaciju gusto naseljene obalne teritorije površine oko 360 kvadratnih kilometara.
Međutim, plan je blokiran zbog neslaganja o pitanju razoružavanja. Umjesto toga, Odbor za mir je ovog mjeseca odobrio pilot-projekt postavljanja montažnih stambenih jedinica u blizini Rafaha na jugu Gaze za 50.000 Palestinaca. To je tek mali dio od oko dva miliona stanovnika Gaze, od kojih je većina raseljena i živi u prenapučenim šatorskim kampovima.
To je ujedno i potpuna suprotnost viziji “Nove Gaze” koju je u januaru predstavio Jared Kushner, zet američkog predsjednika Donalda Trumpa. Taj plan predviđa izgradnju nebodera, novih stambenih zgrada, parkova i sportskih objekata u roku od tri godine.
Izvještaj Oxfama predlaže petogodišnji plan oporavka koji bi vodili Palestinci u saradnji s Evropskom unijom, arapskim državama i Ujedinjenim nacijama.
Navodi se da je stambeni sektor pretrpio najveću štetu tokom izraelskog bombardovanja i čini polovinu ukupnog razaranja u Gazi. Trgovina i industrija čine 18 posto štete, dok transport čini devet posto. Teško su pogođeni i vodovod i kanalizacija, obrazovanje, zdravstvo, energetika, poljoprivreda, komunalne usluge, informacione i komunikacione tehnologije, uprava i kulturna baština.
“Gotovo sve škole su uništene ili oštećene, univerziteti sravnjeni sa zemljom, hiljade nastavnika, profesora i istraživača su ubijeni, a biblioteke i arhivi palestinske historije izgubljeni”, navodi se u izvještaju.
Stopa nezaposlenosti iznosi 92 posto, dok najmanje 58.600 domaćinstava sada vode žene zbog velikog broja muškaraca među 72.000 ljudi poginulih tokom rata.
“Ono što je uništeno u Gazi nisu samo čelik i beton. Izrael je uništio čitav društveni i ekonomski svijet građen generacijama, a samo ga Palestinci mogu obnoviti”, rekao je Mohammad Skaik, direktor programa za Gazu pri Palestinskom trgovinskom centru.
U svom prvom govoru nakon izbora za lidera Hamasa, Khalil Al Hayya obećao je da će ubrzati napore na obnovi te pozvao posrednike i učesnike mirovnih pregovora da izvrše pritisak na Izrael kako bi okončao okupaciju Pojasa Gaze.
