Pustinja je sušni ekosistem koji godišnje prima manje od 250 mm padavina. Podržavaju rijetku vegetaciju i životinjski svijet zbog jakog stresa od vlage, velikih dnevnih i noćnih temperaturnih promjena i, u nekim slučajevima, vulkanskog ili slanog tla koje sprječavaju razvoj korijenja. Dok se Evropa češće povezuje sa zelenim livadama, Alpama prekrivenim snijegom i obalnim gradovima, kontinent sadrži prave pustinje i mnogo veći niz polupustinja. Jedna takva nalazi se u Srbiji, 75 km od Beograda i 360 km od Sarajeva.
Pustinja Tabernas, Španija
Pustinja Tabernas u provinciji Almería, duž obale Andaluzije, obično se opisuje kao jedina prava pustinja na kontinentalnoj Evropi prema strogo definisanoj količini padavina (ispod 250 mm godišnje). Ljetne temperature redovno prelaze 40°C (iako su viši ekstremi zabilježeni i na drugim mjestima u Španiji, Italiji i Grčkoj), a zimske padavine su minimalne.
Tabernas je međunarodno najpoznatiji kao lokacija snimanja desetina “špageti vesterna” filmova 1960-ih i 1970-ih, uključujući Sergio Leoneovu trilogiju Dolari ( “Za šaku dolara”, “Za nekoliko dolara više” i “Dobar, loš, zao”).
Jugoistočno od Tabernasa, Prirodni park Cabo de Gata-Níjar štiti vulkansku obalnu polupustinju duž španske mediteranske obale. Godišnja količina padavina ovdje može pasti ispod 200 mm, što ga čini jednim od najsušnijih mjesta u Španiji i u cijeloj Evropi.
Bardenas Reales u Španiji
Bardenas Reales pokriva 420 km² glinenih i pješčenjačkih pustoši na jugoistoku Navare. Erozija vjetra i vode isklesala je teren u dramatične mese, visoravni i izolirane vrhove. Regija je UNESCO-ov rezervat biosfere od 2000. godine. Bardenas se pojavio u HBO-ovoj seriji “Igra prijestolja” (kao Dothraki more u 6. sezoni).
Pustinja Monegros, Španija
Pustinja Monegros je najveća polupustinja u Španiji, koja pokriva 2.760 km² sliva rijeke Ebro između provincija Huesca i Zaragoza. Područje sadrži veliku gustoću slanih endoreičnih laguna (jezera zatvorenog sliva bez odljeva) koje podržavaju specijalizirane zajednice halofitskih biljaka i beskičmenjaka.
Pustinja Accona nalazi se unutar Crete Senesi, regije glinenih brda južno od Siene u Toskani. Nije prava pustinja prema testu padavina (godišnja količina padavina dostiže 600-700 mm i omogućava obrađivanje zemlje kada se navodnjava), ali pejzaž dobija oznaku “pustinje” zbog svoje karakteristične geomorfologije: kredasto bijele formacije kupola od blijede gline (biancane) i erodirane jaruge (calanchi ) koje čine da područje izgleda suho i nestvarno u poređenju sa okolnim zelenim toskanskim krajolikom.
Na jugozapadnoj obali Sardinije, dine Piscinas uzdižu se do 100 metara, što ih čini među najvišim obalnim dinama u Evropi. Dinsko polje se proteže u unutrašnjost od mediteranske plaže duž Costa Verde, uz vegetaciju kleke i makije. Područje se ponekad naziva “Evropska Sahara” zbog dramatičnog efekta, iako je to, u klimatskom smislu, sistem obalnih dina, a ne pustinja.
Oltenska Sahara, Rumunija
Oltenska Sahara je uglavnom antropogeni pješčani pejzaž u regiji Oltenia na jugozapadu Rumunije, između gradova Calafat i Dabuleni. Prostire se na otprilike 800 km². Područje prvobitno nije bilo pustinja: poljoprivredni programi iz komunističke ere 1960-ih godina iskrčili su opsežne šume kako bi se zasadili vinogradi i povrće na pjeskovitom tlu poplavne ravnice Dunava.
Deliblatska peščara, Srbija
Deliblatska peščara pokriva 300 km² jugoistočne Panonske nizije u Vojvodini, Srbija. Područje je ostatak polja dina iz pleistocena, formiranih nakon povlačenja drevnog Panonskog mora i hladnih, suhih uslova posljednjeg ledenog doba. Polje dina ima karakterističan eliptični oblik orijentisan duž preovlađujućeg pravca košavskog vjetra.
Uprkos tome što se naziva “pustinjom”, Deliblato je tehnički pjeskoviti stepski ekosistem sa visokom biološkom raznovrsnošću, u kojem živi 900 biljnih taksona i mnoge endemske vrste.
Deliblato je zaštićeno kao Specijalni rezervat prirode od 2002. godine i često se (pomalo netačno) opisuje kao “najveća pješčana pustinja u Evropi” ili “Evropska Sahara”.
Islandske visoravan pokrivaju otprilike 40.000 km² unutrašnje visoravni zemlje, što ih čini jednim od najvećih nenaseljenih područja u Evropi. Pejzaž se kvalifikuje kao polarna pustinja iz neobičnog razloga: vulkanska tla su toliko porozna da padavine gotovo odmah prodiru kroz njih, ostavljajući površinske uslove previše suvim da bi podržale vegetaciju uprkos relativno vlažnoj morskoj klimi Islanda.
Pustinja Blendow u Poljskoj
Pustinja Bledow u južnoj Poljskoj, između Malopoljske i Šleske, prostire se na 32 km², što je čini najvećom nakupinom rastresitog pijeska u srednjoj Evropi daleko od bilo kojeg mora. Poput Oltenske Sahare, uglavnom je antropogenog porijekla: srednjovjekovno rudarstvo srebra i olova u regiji iskrčilo je to područje prije nekoliko stoljeća, a temeljne pješčane glacijalne naslage ostale su otkrivene. Poljska vojska ju je koristila za pustinjsku obuku tokom oba svjetska rata.
Oleški pješčanici, Ukrajina
Oleški piješćanici u regiji Herson, na jugu Ukrajine, pokrivaju približno 161 km², što je najveća koncentracija rastresitog pijeska u Ukrajini. Dinsko polje je još jedna antropogena formacija: prekomjerna ispaša ovaca u 19. vijeku lišila je područje prirodne vegetacije i reaktivirala pijesak ispod.
Polupustinja Kalmikija, Rusija
Republika Kalmikija u jugozapadnom evropskom dijelu Rusije, na Kaspijskoj niziji, sadrži najveći pojas neprekidne polupustinje u Evropi, površine otprilike 80.000 km².
Ovo područje je zvanično proglašeno jedinim pravim pustinjskim pejzažem u Rusiji i predstavlja studiju slučaja antropogene dezertifikacije: intenzivna ispaša stoke tokom sovjetske kolektivizacije ubrzala je gubitak stepske vegetacije i značajno proširila sušnu zonu tokom 20. vijeka.
┈➤ Program N1 televizije možete pratiti UŽIVO na ovom linku kao i putem aplikacija za Android /iPhone/iPad
Pratite nas na društvenim mrežama
