Ipak, potencijalna korist odnosi se na specifično stanje i više je povezana s utjecajem žvakaće gume na hemiju usne šupljine nego sa samom žvakaćom gumom.
Kako žvakaća guma utiče na kiselost usne šupljine
Studija objavljena 2026. godine u časopisu British Journal of Clinical Pharmacology istraživala je kako kiselost usne šupljine utječe na sposobnost organizma da pretvori dijetalne nitrate u spojeve koji mogu sniziti krvni pritisak.
U istraživanju su učesnici konzumirali dozu soka od cvekle bogatog nitratima, a zatim žvakali ili žvakaću gumu sa šećerom ili onu bez šećera. Rezultati su pokazali da je žvakanje žvakaće gume sa šećerom nakon konzumiranja soka od cvekle učinilo pljuvačku kiselijom nego žvakanje žvakaće gume bez šećera.
Ta promjena kiselosti dovela je do znatno efikasnije konverzije nitrata u dušikov oksid.
Put od nitrata do dušikovog oksida
Nitrati su prirodni spojevi sastavljeni od dušika i kisika koji mogu imati zdravstvene koristi, uključujući utjecaj na krvni pritisak. Nalaze se, između ostalog, u namirnicama poput repe, špinata i rukole.
Kada se unesu hranom, nitrati se ne koriste direktno. Otprilike četvrtina apsorbiranih nitrata koncentriše se u pljuvački i izlučuje nazad na površinu jezika, gdje dolazi u kontakt sa specifičnim bakterijama koje žive u brazdama na zadnjem dijelu jezika.
Te bakterije sadrže enzim koji ljudske ćelije nemaju, a koji nitrate pretvara u nitrite. To predstavlja prvi i ključni korak u aktiviranju puta nitrat–nitrit–dušikov oksid.
Nakon gutanja, nitrit se dalje pretvara, dijelom u kiseloj sredini želuca, a dijelom u krvotoku, u dušikov oksid. Riječ je o bezbojnoj molekuli plina koja signalizira glatkim mišićima krvnih sudova da se opuste. Kada se krvni sudovi prošire, krv može slobodnije protjecati, što dovodi do pada krvnog pritiska.
Uspjeh ovog procesa zavisi od odgovarajućih faktora i uslova. Bez bakterija u ustima koje učestvuju u ovom procesu, većina nitrata iz hrane prolazi kroz organizam nepretvorena i neaktivna.
Šta je pokazala studija
Učesnici su nakon žvakanja slatke žvakaće gume imali otprilike 45 posto više nitrita u pljuvački nego nakon žvakanja žvakaće gume bez šećera.
Razlika je zabilježena i u krvotoku, gdje je nivo cirkulirajućeg nitrita bio približno 25 posto veći nakon konzumiranja slatke žvakaće gume.
Najvažnije je da je krvni pritisak dodatno opao nakon žvakanja žvakaće gume sa šećerom. Gornji, odnosno sistolički pritisak, smanjio se za tri milimetra živinog stuba (mmHg), dok je donji, odnosno dijastolički pritisak, smanjen za 2 mmHg u poređenju sa žvakanjem žvakaće gume bez šećera.
Međutim, ovaj učinak nije bio trajan i nestao je tokom nekoliko sati.
Studija nije bila zamišljena kao tretman za krvni pritisak
Andrew Webb, glavni autor studije i viši predavač na King’s College London, naglasio je da istraživanje nije bilo osmišljeno prvenstveno za proučavanje kontrole krvnog pritiska.
“Nije bila osmišljena kao eksperiment za proučavanje kontrole krvnog pritiska per se. Ova studija je osmišljena kao mehanistički eksperiment kako bi se testiralo fundamentalno pitanje o akutnom efektu povećanja kiselosti pljuvačke na put nitrata-nitrita-dušičnog oksida nakon konzumiranja soka od cvekle, a time i na jedan od ključnih efekata tog puta – krvni pritisak”, rekao je Webb.
Rezultati su pokazali značajnu aktivaciju ovog procesa i značajan učinak na snižavanje krvnog pritiska. Ipak, efekti su praćeni tokom samo šest sati i činilo se da su prema kraju tog perioda slabili.
Šta je s dugoročnim efektima
Postavlja se i pitanje mogu li se učinci na krvni pritisak održati tokom dužeg perioda.
“Akutni efekti mogu se razlikovati od dugoročnih ili hroničnih efekata intervencija”, rekao je Webb.
Indirektni dokazi ukazuju na mogućnost da je to slučaj i s ovom intervencijom. Pokazano je da svakodnevno konzumiranje soka od cvekle tokom 15 dana smanjuje kiselost pljuvačke, dok hronični unos nitrata također izgleda mijenja oralni mikrobiom, odnosno bakterije koje su prvenstveno odgovorne za pretvaranje nitrata u nitrite.
“Iako bi žvakanje slatke gume moglo biti korišteno za privremeno poboljšanje ovog puta, ne preporučujemo ga kao opći pristup kontroli krvnog pritiska”, rekao je Webb.
Važna je i veličina zabilježenog učinka. Pad krvnog pritiska od približno 3 mmHg sistoličkog i 2 mmHg dijastoličkog pritiska jeste stvaran, ali je skroman, posebno u poređenju sa standardnim tretmanima.
“Antihipertenzivni lijekovi obično snižavaju krvni pritisak za otprilike 5 do 10 mmHg sistoličkog pritiska, iako ponekad i više, i obično tokom dužeg perioda”, napominje Webb.
Šećer ostaje glavno ograničenje
Jedno od najočitijih ograničenja ove potencijalne intervencije jeste činjenica da se zasniva na žvakaćoj gumi sa dodatim šećerom.
“Glavno ograničenje i još jedan razlog da se ne preporuči njegova upotreba za krvni pritisak je šećer i potencijalni štetni efekti na zube i desni, posebno, kao i povećanje nivoa glukoze u krvi”, rekao je Webb.
Količina šećera u jednoj žvakaćoj gumi relativno je skromna i iznosi otprilike šest grama, iako bi se ta količina mogla povećati ponovljenom upotrebom.
Prema Webbu, veći potencijal ove spoznaje mogao bi biti povezan s fizičkom aktivnošću, a ne s kontrolom krvnog pritiska. Više studija već je pokazalo da dijetalni nitrati mogu poboljšati fizičku aktivnost. Dodatna aktivacija puta nitrat–nitrit–dušikov oksid putem povećanja kiselosti pljuvačke mogla bi dodatno pojačati taj učinak.
