Razlog za ovakav ekstremni temperaturni kontrast leži u specifičnom rasporedu sistema zračnog pritiska nad kontinentom. Nad sjevernim Atlantikom formirala se duboka ciklona (područje niskog pritiska), dok se nad sjeveroistokom Evrope nalazi snažna anticiklona (područje visokog pritiska).
Između ova dva sistema stvorio se jak zračni koridor: prema zapadnoj polovini Evrope pristiže izuzetno topao zrak iz sjeverozapadne Afrike, dok po zadnjoj strani anticiklone hladan zrak iz Sibira prodire direktno na jugoistok Evrope i dalje prema sjeveroistoku Afrike.
Veći dio zapadne Evrope bilježi neuobičajeno visoke temperature za ovaj period godine. Tokom proteklog vikenda u Španiji je izmjereno čak 41,3 stepeni, što je najkasnije zabilježena temperatura iznad 40 stepeni na evropskom kopnu u historiji mjerenja. U Francuskoj i Njemačkoj živa u termometru također se popela iznad tropskih 30 stepeni.
Meteorolozi najavljuju da će se neuobičajena toplina nastaviti i tokom ove sedmice, pri čemu će temperature u Španiji, Francuskoj i Njemačkoj često biti i do 10 °C više od prosjeka. U Njemačkoj bi čak mogao biti oboren rekord za najvišu septembarsku temperaturu u ovoj deceniji (32,2 stepeni).
Nasuprot zapadu, jugoistok Evrope suočava se s temperaturama koje su i do 10 stepeni niže od uobičajenih za prelaz iz septembra u oktobar. U Grčkoj su se tako dnevne temperature spustile na tek nešto iznad 20 stepeni.
Zahlađenje je u istočnom dijelu Evrope počelo još protekle sedmice, kada je na slovačkim Tatrama palo čak pola metra snijega. Tokom ove sedmice sniježne padavine očekuju se na planinama u Bugarskoj, dok će na planinama u Grčkoj temperature padati ispod nule, ali uz izostanak padavina.
Prema prognozama Evropskog centra za srednjoročne vremenske prognoze (ECMWF), nadprosječno toplo vrijeme zadržat će se u većem dijelu Evrope tokom većeg dijela sedmice, dok će se hladniji val zadržati nad Balkanom, Turskom, Ukrajinom i sjeverom Afrike.
