Ništa možda bolje ne pokazuje status flamingosa kao relativno novog stanovnika Venecijanske lagune od činjenice da lokalni dijalekt nema riječ za njih. Ipak, ove blijedoružičaste ptice na italijanskom jeziku poznate kao “fenicotteri” posljednjih godina sve češće dolaze u Veneciju u rekordnom broju, dok ekološki projekti obnove oštećenih močvara doprinose širenju njihovog prirodnog staništa i mogućnosti da se u laguni i gnijezde.
Flamingosi, koji se najčešće gnijezde u Španiji i Francuskoj, u Venecijanskoj laguni počeli su se pojavljivati početkom 2000-ih godina, uglavnom u ribarskim zonama i plićacima na udaljenijim dijelovima lagune, dok su rijetko viđani u samom historijskom centru Venecije koji posjećuju turisti iz cijelog svijeta.
Ekolozi ističu da njihov dolazak, u trenutku širenja areala evropskog flamingosa, predstavlja znak poboljšanja zdravlja lagune i njenog pogodnog okruženja za ishranu.
Prošle godine broj flamingosa koji su prezimili u Veneciji dostigao je rekordnih gotovo 24.000 jedinki, što je oko 8.000 više nego godinu ranije. Stručnjaci navode da takvi podaci pozicioniraju Venecijansku lagunu kao jedno od najvažnijih zimovališta ove vrste.
Ornitolog Alessandro Sartori redovno, jednom sedmično, brodom obilazi lagunu u potrazi za znakovima gniježđenja, što bi ukazivalo na stabilnu, samoodrživu koloniju. Međutim, za sada nema novih dokaza nakon dva neuspješna pokušaja gniježđenja 2008. i 2013. godine, kada su oluje i ekstremne vremenske prilike dovele do uginuća dijela populacije.
Preko 90 posto ptica zabilježenih u prošlogodišnjem popisu nalazi se u sjevernom dijelu lagune, koji obiluje prirodnim slanim močvarama. Flamingose privlače i tradicionalna ribarska područja, koja predstavljaju poluprirodne močvare bogate hranom, ali istovremeno mogu dovesti do konflikta s ljudskim aktivnostima.
Projekat obnove slanih močvara u izoliranijem južnom dijelu lagune iza historijskog centra i industrijske luke otvara mogućnost da se broj flamingosa dodatno poveća i u tom području, pružajući novo stanište u regiji gdje je erozija močvara posebno izražena. Istovremeno, cilj je smanjiti pritisak na sjeverne dijelove gdje postoji veći ljudski uticaj.
Venecijanska laguna, koja se prostire na oko 550 kvadratnih kilometara, prvobitno je bila gotovo 50 posto prekrivena slanim močvarama. Danas je taj udio smanjen na oko 7 posto, od čega je polovina obnovljena, navodi Jane da Mosto, direktorica organizacije “We Are Here Venice”, lokalnog partnera EU projekta WaterLANDS vrijednog 23,6 miliona eura, koji traje pet godina i provodi se širom Evrope.
Najveća šteta zabilježena je u centralnim i južnim dijelovima lagune, dijelom zbog prirodne erozije, a dijelom zbog iskopavanja plovnih kanala za industrijsku luku Marghera tokom 1960-ih godina.
“Od tada je došlo do sve izraženije erozije i gubitka sedimenta, do tačke u kojoj Venecija ide ka tome da postane morski zaliv”, rekla je da Mosto. Projekat obnove ima za cilj da pokaže da je moguće zaustaviti taj trend i promijeniti tok razvoja.
Obnova slanih močvara povećava sposobnost lagune da apsorbira ugljen-dioksid i ublaži posljedice klimatskih promjena i porasta nivoa mora. Međutim, stručnjaci upozoravaju da bi za značajnije klimatske efekte bilo potrebno obnoviti znatno veće površine.
Istovremeno, takvi projekti mogu doprinijeti i povećanju biodiverziteta, što pogoduje i samim flamingosima.
Tim Jane da Mosto istražuje načine povećanja biodiverziteta na obnovljenim područjima, uključujući sadnju biljnih vrsta koje smanjuju eroziju i jačaju otpornost močvara.
Na području na kojem rade, vidljivi su tragovi prisustva flamingosa, poput perja, a nedavno je zabilježeno i jato od oko 30 jedinki koje je odletjelo nakon što su ih uznemirile druge ptice.
Ornitolog Sartori vjeruje da se zahvaljujući obnovi sve više flamingosa zadržava u južnim dijelovima lagune, gdje je njihov broj u posljednje tri godine porastao sa tek nekoliko jedinki na nekoliko stotina u određenim periodima.
“Cilj je da, kao u drugim dijelovima Mediterana, ovdje pronađu mjesta gdje će se moći gnijezditi”, rekao je Sartori.
Prisustvo flamingosa u laguni dodatno naglašava važnost venecijanskog ekosistema i otvara novu perspektivu posjete gradu, ne samo kroz njegovu historijsku i umjetničku vrijednost, već i kroz ekološki značaj.
Ipak, stručnjaci upozoravaju da flamingosi nisu lako uočljivi za turiste, jer naseljavaju plitke i teško pristupačne dijelove lagune, a i na većoj udaljenosti lako se uznemire i brzo polete.
Sartori očekuje da bi se njihovo prisustvo u budućnosti moglo češće primjećivati, posebno sa obala ostrva poput Murana i Burana, ali uz obavezno poštivanje prirodnog okruženja i održavanje distance od životinja.
