Naime, to je upozorenje da se Zemlja približava jednoj od najgorih klimatskih tačaka preokreta.
Naučnici spomenuti dio okeana zovu “hladna mrlja” ili “rupa zatopljenja”. Dok se ostatak planete zagrijava, ovo se područje od 1900. godine ohladilo za gotovo jedan stepen Celzijev.
Stručnjaci su dugo raspravljali o uzroku toga. Jedni su smatrali da se površina okeana hladi jednostavno zbog vjetrova i oblaka dok su drugi tvrdili da je riječ o slabljenju ključnog sistema morskih struja, koji prenosi toplinu oko planete.
Taj se sistem zove Atlantska meridijanska preokretna struja (AMOC) i djeluje poput goleme pokretne trake. Ona vuče toplu vodu iz tropskih krajeva prema sjeveru Evrope, gdje se ta voda hladi, tone u dubinu i teče nazad prema jugu.
Brojna istraživanja pokazuju da ovaj sistem slabi. Razlog je globalno zatopljenje, uzrokovano ljudskim djelovanjem, koje topi led i puni okean golemim količinama slatke vode, čime se narušava osjetljiva ravnoteža struje. Pojedini naučnici upozoravaju da bi AMOC mogao doživjeti tačku preokreta već u ovom stoljeću.
Potpuno gašenje ove struje izazvalo bi globalnu katastrofu: nivo mora na istočnoj obali Sjedinjenih Američkih Država naglo bi porasla, Evropu bi okovale ekstremno ledene zime dok bi se tropske kiše pomjerile prema jugu Afrike, zbog čega bi sjever kontinenta pogodile još strašnije suše.
Mnogi naučnici vjeruju da je spomenuta “hladna mrlja” jasan dokaz da struja slabi. Kako bi to provjerili, autori nove studije kombinirali su stvarne podatke s instrumenata i satelita s kompjuterskim klimatskim modelima.
Otkrili su da se hlađenje ne događa samo na površini, već i duboko u okeanu, gdje vjetrovi i oblaci nemaju veliki utjecaj.
“Sve upućuje na AMOC-ov utjecaj. On mijenja prijenos topline u okeanu, što uzrokuje hlađenje ‘hladne mrlje'”, izjavio je jedan od autora studije i profesor fizike i okeanografije na Univerzitetu Potsdam u Njemačkoj Stefan Rahmstorf.
Dodaje da postoje i brojni drugi dokazi o slabljenju struje, neovisno o “hladnoj mrlji”. Neke studije čak pokazuju da je AMOC danas najslabiji u posljednjih hiljadu godina.
Naučnici koji nisu učestvovali u ovom istraživanju saglasni su da su novi rezultati vrlo važni, ali pozivaju i na oprez.
Istraživač mora i atmosfere s Univerziteta u Utrechtu Rene van Westen napomenuo je da su starije studije pokazale da i sami vremenski uslovi mogu stvoriti “hladnu mrlju”. Ipak, priznaje da to što je nova studija koristila različite izvore podataka daje veliku težinu njezinim zaključcima.
Profesor nauke o okeanima i klimi na Univerziteta College London David Thornally također smatra da se novom studijom učvršćuje veza između “hladne mrlje” i slabljenja struje.
Međutim, upozorio je da su historijski podaci s okeana prilično rijetki, zbog čega ih treba posmatrati kao dobre procjene, a ne kao savršenu sliku stvarnosti. Zato ne vjeruje da će ovo biti posljednja riječ o ovoj temi.
S njim je saglasan i viši klimatolog u britanskoj meteorološkoj službi (Met Office) Jonathan Baker. Kako je rekao, ovu bi studiju posmatrao kao dodatne dokaze o AMOC-ovom doprinosu “hladnoj mrlji”, a ne kao konačno rješenje tog pitanja, piše CNN.
