Gotovo pola stoljeća nakon otvaranja, Aerodrom Banja Luka prošao je put od gotovo zaboravljene regionalne zračne luke do jednog od najbrže rastućih aerodroma u regiji. Tokom većeg dijela svoje historije borio se s malim brojem putnika, neuspjelim aviokompanijama, ugašenim linijama i ambicioznim planovima koji nikada nisu zaživjeli. Danas, nakon rekordnih godina i dolaska niskobudžetnih prijevoznika, kroz aerodrom godišnje prolazi gotovo pola miliona putnika. Priča o Aerodromu Banja Luka istovremeno je priča o propuštenim prilikama, političkim ambicijama, ekonomskim izazovima i konačnom uzletu koji je uslijedio tek posljednjih godina.
Kako se razvijao Aerodrom Banja Luka
Aerodrom Banja Luka otvoren je 1976. godine, ali uprkos tome godinama nije imao značajniju ulogu u civilnom aviosaobraćaju bivše Jugoslavije. Za razliku od brojnih drugih regionalnih aerodroma, tadašnji JAT nije održavao redovne linije prema Banjoj Luci, pa je aerodrom dugo bio slabo iskorišten.
Prvi ozbiljniji pokušaj razvoja domaćeg aviosaobraćaja uslijedio je nakon rata osnivanjem kompanije Air Srpska, koju su osnovali tadašnji JAT i Republika Srpska. Kompanija je od 1999. godine letjela sa dva aviona ATR 72-200, uglavnom na linijama prema Beogradu i Zurichu. Međutim, zbog malog broja destinacija, čestih otkazivanja letova i neuspješne poslovne politike, Air Srpska nije uspjela pronaći održiv model poslovanja te je bankrotirala već 2003. godine, piše zamaaero.
Nastanak i pad Air Srpske
Kompaniju Air Srpska su osnovali Vlada Republike Srpske i tadašnji JAT Airways, a prvi let obavljen je 29. januara iste godine na relaciji Banja Luka – Beograd. Air Srpska je raspolagala flotom od dva aviona ATR 72 koja su bila iznajmljena od JAT-a, a tokom svog rada povezivala je Banju Luku s Beogradom, Zurichom i Bečom, uz povremene čarter letove.
Kompanija se od početka suočavala s ograničenim tržištem i malim brojem putnika, a poslovanje je u velikoj mjeri zavisilo od JAT Airwaysa. Krajem 2003. godine JAT je započeo vlastito restrukturiranje i odlučio se povući iz zajedničkog projekta, čime je Air Srpska ostala bez ključne podrške i aviona koje je koristila.
Prema tadašnjim navodima, Vlada Republike Srpskenije osigurala sredstva potrebna za produženje ugovora o najmu aviona, zbog čega je kompanija ostala bez mogućnosti daljeg obavljanja letova. Air Srpska je bila prisiljena otkazivati pojedine linije, a ubrzo nakon toga prestala je sa radom.
Gašenjem Air Srpske 2003. godine okončan je prvi pokušaj stvaranja aviokompanije sa sjedištem u Banjoj Luci, a Aerodrom Banja Luka ponovo je ostao bez domaćeg prijevoznika.
Sky Srpska – avantura Vlade RS koja je prije početka okončana
Nekoliko godina kasnije, 2008. godine, Vlada Republike Srpske najavila je osnivanje nove aviokompanije pod nazivom Sky Srpska. Planirano je ulaganje od 24,5 miliona dolara i nabavka dva regionalna aviona koja bi Banju Luku povezivala s evropskim gradovima.
Za razliku od Air Srpske, Sky Srpska praktično nikada nije postala potpuno operativna aviokompanija.
Kompanija je osnovana 2007. godine kao javno preduzeće u vlasništvu Vlade Republike Srpske s namjerom da bude bazirana na Aerodromu Banja Luka. Međutim, početak rada više puta je odgađan zbog nedostatka finansijskih sredstava.
Prema navodima Vlade RS i specijalizovanih avio-portala, projekat je na kraju obustavljen jer nije bilo dovoljno novca za leasing odgovarajućeg aviona i pokretanje redovnih operacija. Vlada Republike Srpske je 2012. godine odlučila prestati finansirati projekat, nakon višegodišnjih odgađanja početka rada.
Sky Srpska jeste 2010. godine potpisala sporazum o saradnji sa Adria Airwaysom i prodavale su se karte za letove na relaciji Banja Luka–Ljubljana, ali kompanija nikada nije razvila vlastitu flotu niti uspostavila planirane linije prema Beogradu, Beču i drugim gradovima.
Brojni pokušaji uspostavljanja linija
Tokom godina na Aerodrom Banja Luka dolazile su i odlazile brojne aviokompanije. Austrian Airlines održavao je letove za Beč od 1998. do 2002. godine, Montenegro Airlines za Tivat od 1999. do 2001, dok je B&H Airlines u različitim periodima letio prema Zurichu, Frankfurtu, Kopenhagenu i Tivtu.
Linije prema Banjoj Luci pokušavale su pokrenuti i kompanije poput Adrije Airways, Austrojeta, Edelweissa, BRA Braathensa, Mahan Aira i IrAera, ali većina tih projekata nije zaživjela.
Od decembra 2013. godine redovne letove između Banje Luke i Beograda održava Air Serbia. Iako je u početku saobraćala svakodnevno, broj sedmičnih letova kasnije je smanjivan. Linija se godinama održava uz podršku lokalnih vlasti.
Aerodrom je ostvario rezultate i u cargo sektoru. Krajem 2014. godine uspostavljeni su letovi za izvoz zamrznute govedine u Tursku. U periodu od godinu dana realizirano je 115 cargo letova, a izvezeno je oko 5.000 tona mesa. Zbog toga je pokrenut i projekat proširenja cargo kapaciteta za dodatnih 1.300 kvadratnih metara.
2018. godina kao prekretnica
DolazakRyanaira 2018. godine predstavljao je prekretnicu u historiji Aerodroma Banja Luka. Nakon godina stagnacije, upravo je ova irska niskobudžetna kompanija postala prvi veliki low-cost prijevoznik koji je otvorio redovne linije iz Banje Luke i praktično pokrenuo novi razvojni ciklus aerodroma.
Te godine kroz aerodrom je prošlo 36.180 putnika, što je predstavljalo značajan rast u odnosu na raniji period. Već 2019. uslijedio je veliki skok, kada je evidentirano 149.693 putnika, više nego četiri puta u odnosu na godinu ranije.
Pandemija koronavirusa snažno je pogodila aviosaobraćaj širom svijeta, pa je i Aerodrom Banja Luka 2020. godine zabilježio drastičan pad prometa. Tokom te godine kroz aerodrom je prošlo 43.775 putnika.
Oporavak je počeo već 2021. godine, kada je broj putnika ponovo porastao na gotovo 140.000.
Prvi avion Wizz Aira sletio na Aerodrom Banjaluka (FOTO)
Wizz Air je na Aerodrom Banja Luka stigao u junu 2021. godine. Prvi let obavljen je 3. juna 2021. na liniji Dortmund – Banja Luka, nakon čega su u nekoliko dana otvorene i linije za Basel, Malmö, Stockholm Skavstu i Eindhoven. U tom periodu saobraćala je i kompanija Lauda Europa na liniji za Beč.
Najveći rast uslijedio je 2022. godine. Aerodrom Banja Luka tada je opslužio 343.009 putnika, što je više nego dvostruko u odnosu na rekordnu pretpandemijsku 2019. godinu.
Rast je nastavljen i tokom 2023. godine, kada je kroz banjalučki aerodrom prošlo 460.720 putnika, što je predstavljalo novi historijski rekord. Tokom pojedinih mjeseci Aerodrom Banja Luka imao je čak i više putnika od Aerodroma Niš.
Ryanair je ostao dominantan prijevoznik, dok je Wizz Air nastavio održavati više linija iz Banje Luke. Tokom godine obje kompanije su prilagođavale frekvencije letova, ali su i dalje nosile najveći dio saobraćaja na aerodromu.
Nova direktorica Aerodroma Banja Luka Valentina Kecman ne koristi službeni automobil, mobitel ni laptop
Iako je tokom 2024. godine zabilježen blagi pad, aerodrom je i dalje ostao na visokom nivou sa 399.174 putnika.
Novi rekord ostvaren je 2025. godine, kada je Aerodrom Banja Luka prvi put u svojoj historiji premašio granicu od 480.000 putnika. Tokom godine evidentirano je 484.711 putnika.
Današnje linije i “rast” aerodroma
Prema važećem redu letenja za sezonu 2025/2026, sa Aerodroma Banja Luka saobraćaju sljedeće redovne linije:
Pored redovnih linija, tokom ljetne sezone organizuju se i čarter letovi prema turističkim destinacijama poput Antalije i Hurghade, u zavisnosti od aranžmana turističkih agencija.
Najveći broj putnika Aerodrom Banja Luka ostvaruje prema Njemačkoj, Austriji, Švedskoj i Švicarskoj, odnosno tržištima na kojima živi brojna dijaspora iz Bosne i Hercegovine. Ryanair i Wizz Air nose najveći dio saobraćaja, dok Air Serbia održava vezu s Beogradom, a Air Montenegro sezonsku vezu s crnogorskim primorjem.
Od neuspjelih projekata do rekordnih rezultata
Historija Aerodroma Banja Luka obilježena je brojnim izazovima, neostvarenim ambicijama i propalim pokušajima razvoja domaćeg aviosaobraćaja. Od godina kada je bio gotovo bez redovnih linija, preko gašenja Air Srpske i neuspjelog projekta Sky Srpska, pa sve do perioda kada je broj putnika bio među najnižima u regiji, činilo se da će aerodrom teško pronaći svoje mjesto na avio-karti Evrope.
Iako pred aerodromom i dalje stoje izazovi, od konkurencije drugih regionalnih aerodroma do potrebe za dodatnim ulaganjima u infrastrukturu, današnji rezultati pokazuju da je Aerodrom Banja Luka nakon decenija uspona i padova uspio ostvariti ono što prethodni projekti nisu – postati funkcionalni i rastući aerodrom sa značajnom ulogom u regionalnom aviosaobraćaju.
╰┈➤ Program N1 televizije možete pratiti UŽIVO na ovom linku kao i putem aplikacija za Android /iPhone/iPad
Pratite nas na društvenim mrežama
