Evropa se tada još oporavljala od ljudske i ekonomske devastacije koju je izazvao Drugi svjetski rat, dok su novu neizvjesnost donosile tenzije Hladnog rata.
U takvim okolnostima grupa evropskih političara zagovarala je povezivanje država kroz zajedničko upravljanje strateškim resursima kako bi novi rat između historijskih rivala, poput Francuske i Njemačke, postao nemoguć.
U središtu te ideje bili su ugalj i čelik, ključne grane teške industrije presudne za ratnu proizvodnju. Francuska, Zapadna Njemačka, Italija, Nizozemska, Belgija i Luksemburg zato su podržale stvaranje Evropske zajednice za ugalj i čelik pod nadzorom zajedničke Visoke vlasti.
Francuski ministar vanjskih poslova Robert Schuman tada je poručio: “Svjetski mir ne može se sačuvati bez stvaralačkih napora razmjernih opasnostima koje mu prijete.”
Godinu kasnije, 18. aprila 1951. u Parizu je potpisan ugovor o osnivanju te zajednice, a stupio je na snagu 23. jula 1952. nakon ratifikacije šest država. Ssporazum nije bio važan samo zbog zajedničkog tržišta uglja i čelika, već i zato što je uspostavio prve nadnacionalne evropske institucije, preteče današnje Evropske komisije, Parlamenta, Vijeća i Suda pravde.
Dalji koraci uslijedili su na konferenciji u Messini 1955. godine, gdje je razrađen koncept zajedničkog evropskog tržišta. On je potom ugrađen u Rimske ugovore, koje je šest država potpisalo 25. marta 1957, a koji su stupili na snagu 1. januara 1958.
Robert Schuman, rođen kao Nijemac, a od 1919. francuski državljanin, tokom Drugog svjetskog rata bio je aktivan u francuskom pokretu otpora. Kasnije je obavljao najviše državne funkcije, a 1958. postao je prvi predsjednik institucije koja je prethodila današnjem Evropskom parlamentu.
Zbog značaja deklaracije od 9. maja 1950, taj datum danas se obilježava kao Dan Evrope.
