Krajem maja 2026. godine Federalni zavod za statistiku je objavio bilten za srednje obrazovanje u Federaciji BiH za 2024/2025. školsku godinu, prvu nakon stupanja na snagu novog zakona kojim se, između ostalog, uvelo i obavezno srednje obrazovanje.
Među brojnim podacima ističe se i onaj koji evidentira broj učenika koji su promijenili ili potpuno napustili školu. U Kantonu Sarajevo u 2024/2025. godini takvih je bilo 278 učenika, a u cijeloj FBiH broj iznosi 1.346 učenika. Slično je bilo i u prethodne tri godine, što je vidljivo iz tabele.
Iz sindikata smatraju kako se iz podataka s tabele jasno vidi da novi Zakon o odgoju i obrazovanju u Kantonu Sarajevo, kojim je uvedeno obavezno srednje obrazovanje bez izuzetaka i onemogućeno vanredno školovanje, u konačnici nije promijenilo ništa.
“Trend promjene ili napuštanja škole se nastavio bez obzira na zakonske zabrane, što se opet jasno vidi iz grafikona”, naveli su iz kantonalnog sindikata.
Ističu također da bilten ne razlikuje učenike koji su izbačeni iz škole od onih koji su iz određenih razloga promijenili školu. Stoga im nije jasno kako je resorna ministrica Naida Hota-Muminović utvrdila da su u pitanju izbačeni učenici.
“Ovdje je važno istaći činjenicu da se razlozi zbog kojih učenici mijenjaju školu (prelazak u drugu školu u FBiH, u RS-u, ili u Distriktu Brčko, ili odlazak u inostranstvo), odnosno napuštaju školu zbog lošeg uspjeha, ličnih, ekonomskih ili socijalnih razloga, nastavljaju bez obzira na novo zakonsko rješenje. Bitno je primijetiti da kategorija ‘isključenje’ iz škole ne postoji u zvaničnim biltenima Zavoda te se nameće logično pitanje – Na koje učenike su ‘glasnogovornici Ministarstva’ u javnim nastupima, ali i Naida Hota-Muminović, ministrica odgoja i obrazovanja u Kantonu Sarajevo, mislila kada je prvo u julu 2024. godine, predstavljajući novi zakon, a poslije i u martu 2025. godine, javno, u Skupštini, braneći nova podzakonska rješenja izjavila da je 300 učenika srednjoškolaca svake godine bivalo isključeno iz srednjih škola”, pitali su se iz sindikata.
Sindikat smatra da je Hota-Muminović zloupotrijebila formulaciju “isključen u škole” radi manipulacije javnošću.
“Čudno je da na te izjave nije bilo prave reakcije u Skupštinskim klupama, jer povjerovati u broj od 300 isključenih učenika svake godine značilo bi prihvatiti činjenicu da su svaki nastavni dan u Kantonu Sarajevo, do donošenja novog zakona, isključivana jedan ili dva učenika? Da je to tačno, zar se ne bi neko javno zapitao – kakvi to monstrumi rade u našim školama”, kazali su iz sindikata.
Oni dodaju da je tom prilikom izjavila, pozivajući se na “dosadašnje iskustvo i jasnu statistiku kojom raspolaže”, da 200 od 300 tih učenika svoje obrazovanje završava školujući se vanredno, a da oko 100 učenika završava na ulici.
“Podatke o broju vanrednih učenika u godinama prije donošenja novog zakona nemamo. Međutim, postavlja se pitanje, gdje su i na koji način 278 učenika u školskoj godini primjene novog zakona nastavili srednje obrazovanje, s obzirom na to da je vanredno školovanje u Kantonu Sarajevo ukinuto. Analizom podataka jasno je da su u javnim istupima izneseni netačni podaci, jer se u obuhvaćenim školskim godinama pojavljuje gotovo identičan broj učenika koji su promijenili školu”, saopšteno je iz sindikata.
Oni postavljaju pitanje šta je Kanton Sarajevo dobio novim Zakonom ako se broj učenika koji mijenjaju ili napuštaju školu nije promijenio.
“E pa, dobili smo škole koje su postale svojevrsni poligoni jedinstvenog socijalnog eksperimenta. Danas u školskim klupama sjede punoljetne osobe sa pravosnažno utvrđenim krivičnim djelima i izrečenim presudama, kao mogući uzori vršnjacima. Školu pohađaju učenici nasilnici, dok njihove žrtve, iz straha od njih, izostaju sa nastave. Svjedočimo slučajevima kada učenici fizički napadaju nastavnike, gađajući ih knjigama, kao i učenicima koji ih vulgarno vrijeđaju i ponašaju se kao da za takve postupke neće snositi nikakve posljedice. Takav dojam nije bez osnova, jer je pretjerano birokratizovan i neefikasan sistem sankcionisanja devijantnog učeničkog ponašanja doveo do apsurda u kojoj su odgojno-disciplinske mjere u velikoj mjeri izgubile svoju svrhu, a pedagoški rad u školi ozbiljno je narušen”, poručili su iz sindikata.
S obzirom na sve navedeno, Sindikat će od svih političkih aktera tražiti da se pokrene izmjena Zakona, a od Ministarstva i Vlade KS da se krene u izmjenu podzakonskih akata jer smatraju kako podaci pokazuju da “eksperiment nije uspio”.
