Ovim činom, koji se već ocjenjuje kao historijski, zvanično počinje proces spajanja Mešihata Islamske zajednice u Srbiji (koji djeluje u sklopu IZ u BiH) i paralelne Islamske zajednice Srbije, koja je prije gotovo dvije decenije formirana pod političkim patronatom Beograda.
Svečano potpisivanje Povelje upriličeno je uz učenje tekbira, a dokument su potpisali predstavnici obje zajednice, uključujući i muftiju sandžačkog Mevluda ef. Dudića. Posebnu težinu događaju dalo je prisustvo grupe uglednih sandžačkih privrednika i javnih ličnosti, poznatih kao muslihuni, koji će u ovom procesu imati ulogu arbitara i garanta jedinstva.
Šta donosi Povelja o jedinstvu?
Povelja jasno precizira buduće ustrojstvo i prekida dosadašnje podjele kroz nekoliko ključnih tačaka:
– Jedna zajednica za sve: Svi pripadnici islamske vjeroispovijesti u Sandžaku i Srbiji, bez obzira na nacionalnu opredijeljenost, pripadaju jednoj, jedinstvenoj Islamskoj zajednici.
– Neraskidive veze sa Sarajevom: Sjedište Islamske zajednice ostaje u Novom Pazaru, ali se nedvosmisleno potvrđuju kulturne i nacionalne veze sa Sarajevom, pri čemu je reisul-ulema u BiH priznat kao vrhovni vjerski poglavar.
– Rukovodstvo: Na čelu jedinstvene Islamske zajednice u Srbiji bit će muftija sandžački, ujedno i predsjednik Mešihata IZ u Srbiji.
– Gašenje paralelnih struktura: Svi imami koji su do sada djelovali van sistema Mešihata, odnosno u beogradskoj strukturi, pristupaju jedinstvenoj zajednici, čime zvanično prestaje postojanje paralelne Islamske zajednice Srbije.
Do razbijanja jedinstva muslimana u Srbiji došlo je 2007. godine, kada je, nasuprot legalnom Mešihatu predvođenom tadašnjim muftijom Muamerom ef. Zukorlićem, u Novom Pazaru formiran tzv. Rijaset IZ Srbije na čelu sa Ademom Zilkićem.
Iako je ovaj potez u javnosti pravdan “težnjom za samostalnošću od Sarajeva”, u suštini se radilo o političkom projektu zvaničnog Beograda. Država je, umjesto poštovanja sopstvenih zakona o nemiješanju i priznanja legitimiteta Mešihatu, stvorila paralelnu vjersku strukturu lojalnu vlastima.
Ovaj raskol donio je visoku cijenu običnim vjernicima – podijelio je porodice, komšije, džemate, pa čak i obrazovne institucije. Uprkos snažnim apelima iz Sarajeva, uključujući i pismo koje je tadašnji reis Mustafa ef. Cerić uputio Borisu Tadiću tražeći zaštitu prava muslimana na samostalno odlučivanje, beogradska struktura je opstala do danas.
Današnjim potpisivanjem sporazuma, težište odlučivanja se vraća tamo gdje i pripada, označavajući kraj političko-vjerske trgovine i početak nove, stabilnije ere za muslimane u Sandžaku i cijeloj Srbiji.
