Elbrus je kavkaski div i najviši planinski vrh ne samo Rusije, već i cijele Evrope. Sa impresivnom nadmorskom visinom od 5.642 metra, ponosno nosi titulu jednog od “Sedam vrhova” (Seven Summits), liste najviših planina na svakom od sedam kontinenata. U geološkom smislu, Elbrus je usnuli stratovulkan sa dva prepoznatljiva vrha, zapadnim (višim) i istočnim (5.621 metar), dok su njegove padine okovane stotinama kvadratnih kilometara vječnog leda i sa preko dvadeset ogromnih glečera.
Iako u alpinističkim krugovima ne slovi za tehnički najzahtjevniju planinu ,uspon standardnom južnom rutom većim dijelom ne zahtijeva vertikalno penjanje, korištenje užadi na stijenama ili napredne alpinističke vještine, Elbrus svake godine odnese desetine života. Zbog čega?
Glavni razlog leži u prividnoj lakoći pristupa koja stvara smrtonosnu zamku. Na južnoj strani planine izgrađen je sistem žičara koji penjače može dovesti do visine od čak 3.800 metara (do poznatih “Bureta” – Garabaši stanice). Također, komercijalne ekspedicije često koriste “ratrake” (snježne mašine) koje mogu prevesti alpiniste i do 4.700 metara nadmorske visine.
Takva infrastruktura privlači ogroman broj amatera i turista koji planinu potcjenjuju, krećući u pohod bez adekvatne fizičke spreme, aklimatizacije i svijesti o stvarnim opasnostima visokogorstva.
Najveći neprijatelji na preko 5.000 metara
Ono što Elbrus čini jednom od najsmrtonosnijih planina na svijetu jeste surova kombinacija nekoliko ključnih faktora, a prije svega ekstremne mikroklime. Vrijeme na Kavkazu poznato je po tome što se može promijeniti u roku od svega nekoliko minuta, pa se potpuno vedro i sunčano jutro ekstremno brzo pretvara u razornu snježnu oluju.
Na visinama iznad 5.000 metara nju prate orkanski vjetrovi čija brzina redovno premašuje 100 km/h, dok temperature padaju i do -30 stepeni Celzijusa. U takvim uslovima smrzotine nastaju za nekoliko minuta, a tijelo rapidno gubi neophodnu toplotu.
Kada oluja udari, oblaci, snijeg i magla stapaju se u takozvani sindrom “whiteout” ili potpunu bjelinu u kojoj je nemoguće razaznati nebo od tla. Penjači tada u panici gube orijentaciju, a skretanje sa sigurne staze makar i nekoliko metara često vodi ravno u zone sa dubokim i skrivenim glečerskim pukotinama. Dodatni, i nerijetko presudan problem, jeste visinska bolest.
Na visini iznad 5.000 metara nivo kisika je drastično niži, a zbog brze vožnje žičarama i “ratracima” do visinskih kampova, mnoga tijela nemaju vremena da se prilagode. Nedostatak kisika tada izaziva tešku konfuziju i gubitak snage, a u ekstremnim slučajevima i edem mozga ili pluća, što penjače u potpunosti onemogućava da samostalno hodaju i pobjegnu od nadolazeće oluje.
Kada se ovi faktori spoje spašavanje postaje gotovo nemoguća misija. Zbog orkanskih vjetrova i slabe vidljivosti, helikopteri ne mogu letjeti, a spasioci na terenu rizikuju sopstvene živote, te evakuacija onih koji ostanu zarobljeni u “zoni smrti” mora čekati smirivanje oluje.
