Otprilike masivna kao Jupiter, novootkrivena egzoplaneta Elias 2-24 b prava je “beba” uprkos svojoj ogromnoj masi. To je ubjedljivo najmlađa planeta ikada pronađena, a smatra se da je stara manje od milion godina. Ova egzoplaneta, odnosno planeta izvan našeg Sunčevog sistema, nalazi se 450 svjetlosnih godina od Zemlje i još uvijek je uronjena u vrtložni gas i prašinu u kojima je nastala.
Prethodni rekorder u kategoriji “najmlađe egzoplanete” bila je četverostruka izjednačenost između četiri svijeta koji su stariji od pet miliona godina, prema riječima Lucasa Cieze, koautora studije o egzoplaneti Elias 2-24 b i profesora na Institutu za astrofizičke studije u Čileu.
“Naši modeli formiranja planeta već su imali problema s objašnjenjem prethodnih rekordera među najmlađim poznatim planetama. Elias 2-24 b nam pokazuje da čak i našim najboljim modelima formiranja planeta još uvijek nedostaju neki važni procesi”, rekao je Cieza.
Kako bi pronašao ovu ogromnu “bebu”, tim predvođen Andreom Bernardijem, doktorandom na Univerzitetu Diego Portales u Čileu, pretražio je arhivske podatke koje je zabilježio opservatorij W.M. Keck na Havajima. Studija se fokusirala na zvijezdu Elias 2-24, koju okružuje disk materijala. Njihovi rezultati potvrdili su ranija posmatranja prikupljena pomoću Atacama Large Millimeter/submillimeter Arrayja (ALMA) i Very Large Telescopea Evropskog južnog opservatorija, koja su ukazivala na mogućnost da se nešto nalazi u praznini unutar diska krhotina oko zvijezde Elias 2-24.
Arhivski podaci koji su potvrdili ove sumnje i postojanje ove planete potekli su iz posmatranja obavljenih pomoću Keckovog koronografa. Koronografi funkcionišu tako što blokiraju blještavilo udaljene zvjezdane svjetlosti, omogućavajući da se uhvati svjetlost koja se odbija od planeta koje kruže oko tih zvijezda i tako direktno posmatraju. Tim je analizirao takve podatke koronografa za sedam udaljenih zvijezda, od kojih je svaka okružena diskom krhotina u kojem se možda odvija formiranje planeta. Tim je pretpostavio da bi možda bilo moguće pronaći planetu koja se skriva u praznini unutar jednog od tih diskova. I bili su u pravu.
“Planete bi trebalo pronaći unutar praznina, jer ih one stvaraju. Upravo tu smo pronašli egzoplanetu Elias 2-24 b”, rekao je Bernardi
Pronalazak planete u jednom od ovih diskova, kao i otkriće planete u tako ranoj fazi njenog života, pružaju istraživačima priliku da proučavaju ranije faze razvoja planeta i njihovog formiranja.
“Galaksija neprestano stvara nove zvijezde i planete, tako da ih u svakoj fazi evolucije ima mnogo. To znači da teoretski možemo vidjeti cijeli proces, ali postoji velika praznina u onome što većina teleskopa može detektovati. Trenutno smo uglavnom slijepi za ove planete-bebe”, kazao je Cieza.
Kada je riječ o budućnosti otkrivanja i proučavanja planeta, istraživači se nadaju da će moći obavljati direktnija posmatranja pomoću Coronagraph Instrumenta, koji je lansiran 30. augusta na NASA-inom svemirskom teleskopu Nancy Grace Roman. Riječ je o najnaprednijem koronografu koji je ikada lansiran u svemir, a naučnici se nadaju da će im omogućiti detaljnije proučavanje egzoplaneta i njihovih atmosfera.
“Obično slušamo o tome kako teleskopi rade zasebno, ali ova potvrda bila je moguća samo zahvaljujući korištenju više teleskopa zajedno. Elias 2-24 b nalazi se na granici onoga što današnji teleskopi mogu detektovati, ali s novim instrumentima poput NASA-inog svemirskog teleskopa Nancy Grace Roman, ovakva otkrića trebala bi postati lakša”, zaključio je Bernardi.
